سفال کلپورگان ـ سنتی هزاران ساله

كلپوره نام گیاهی با مصرف دارویی، ویژه منطقه ی بلوچستان است. «كلپورگان» روستایی است در جنوب شرقي بلوچستان و نزديكي مرز پاكستان. این روستا در 25 كیلومتری شهرستان سراوان و در 390 كیلومتری جنوب زاهدان قرار دارد.

در کلپورگان مراحل اصلی ساخت سفال به عهده زنان است. زنان سفالگر کلپورگان هرگز از چرخ سفالگری استفاده نمی کنند. در این روش تمام مراحل کار که شامل فشاردهی، شکل دهی و قوس دهی است، با دست انجام می گیرد. سفال ها فاقد لعابند و سطوح ظروفِ کاربردی با یک سنگ، صاف و هموار گشته و صیقل داده می‌شوند. مشخصه‌ای که کلپورگان را از سایر مناطق سفالگری متمایز کرده شیوه ساخت سفال با روش 4 تا 6 هزار سال قبل است که دست نخورده باقی مانده و تنها کارگاهی که هنوز به شیوه بدوی فعال و پابرجا کارش را ادامه می‌دهد کارگاه سفال کلپورگان است.

ویژگی های سفال کلپورگان

1ـ تمام امور ظریف توسط زنان انجام می‌گیرد و مردان فقط كارهایی مثل آماده كردن گل و پختن سفال را انجام می‌دهند.

2 ـ برای تهیه ی سفال از چرخ سفالگری استفاده نمی‌شود و تمام سفال ها با روش سنتی و به كمك دست ساخته می شوند.

3 ـ سفال ها بدون لعاب هستند.

4 ـ طرح ها و نقش های روی سفال ها بیشتر هندسی هستند و معمولاً شامل یك دایره توخالی یك دایره توپر و یك خط می‌باشد كه با هم تركیب یافته‌اند.

كوره ها و شیوه پخت: كوره‌هاي سنتي در بلوچستان در زمين حفر شده و معمولاً بصورت گودالي گرد هستند كه قطر دهانه‌ي آن يك متر، قطر قسمت پائين 3 متر و عمق آن حدود 5/2 متر است. داخل برخی کوره ها را با كاه گل اندود مي‌نمايند. ظروف پس از آنكه در آفتاب خشك و رنگ آميزي شدند ،‌ يك رديف در كنار دیوار داخلی‌ كوره و رديف دیگر با فاصله ی نيم متری از رديف اول چيده مي‌شوند. ظروف بر روي خشت‌هاي پخته شده گداخته مي‌شوند و در چند رديف روي هم قرار مي‌گيرند . در وسط كوره و بين دو رديف با چوب آتش روشن مي‌كنند ، ‌آتش در تمام روز اول روشن است‌ و شب آن را خاموش مي‌کنند. روز بعد براي بار دوم آتش را روشن می کنند و در پايان روز دوم درِ كوره را محكم با كاه گل مي‌پوشانند و به مدت 2 روز به همان حالت باقي مي‌گذارند،‌ بعد از آن، درِ كوره را باز می کنند و پس از آنكه كوره كاملاً سرد شد سفال ها را بيرون مي‌آورن